alevilik

siz hepiniz ben tek
hz. Ali'ye uyup onun Kur'an'daki nâs ve Resulullah (s.a.s.)'ın vasiyetiyle imamlığa tayin edildiğini ileri süren; imametin* onun soyundan dışarı çıkmayacağına inanan ve onu diğer sahâbeden üstün gören zümrelerin başlattığı fikir ve siyasî kavgalarla ortaya çıkan" hareketin genel adıdır.
kutadgu bilig
Aleviliğin bir çok tevellüd noktası vardır. imam-ı ali (r.a) zamanında çıkan cemel ve sıffin vakalarından sonra kutuplaşan müslümanlar o zamanlar fikri ayrılık yaşamaktaydı. ( o zamanlar hz.ali'nin yaşayacağı hadiseler ve Hz.Ali'nin haklı olacağı meselesi son peygamber hz.muhammed (s.a.v) tarafından ihbar edilmiştir) işte o hadiselerin tefrik ettiği grupların en bilineni şiidir ki, halifeliğin Hz. ali ile başlamasını ve onun en üstün olduğunu kabul etmişlerdir. bu yüzden diğer halifelere pek muhabbet etmemişlerdir.

anadoluda ise alevilik daha çok hacı bektaş-ı veli akımını devam ettiren ve balım sultan tarafından kurulan bektaşi tarikatıyla bilinir. bu tarikat osmanlı döneminde kayıtlı 200 küsür tarikattan birisidir. o zamanlar tarikat şeyh ve müridlerinin imtiyazlarına (devletten meşihat payesi almak, askerlikten muaf tutulmak vs. gibi) maliktiler. diğer 200 küsür tarikat gibi bu tarikatta zamanla etbaını kaybetmiş ve ortadan kalkmıştır. bu tarikata hünkar hacı bektaşı velinin velayetnamesi, makalatı gibi kitapları ışık tutsa da, şeyh safiyüddin erdebili (iranlı) isimli şahsın erkannamesi 4 kapı 40 makam anlayışında 2. kapı olan tarikat kapısının muhteviyatını oluşturmuş ve ona göre manevi mertebelere ulaşmak için yol takip edilmiştir.

dolayısıyla islam içerisinde çıkan mevlevilik, rufailik, kadirilik gibi bektaşilik de bir tarikattı, ancak şu an mevleviliği devam ettiren güruh kalmadığı gibi, bektaşiliği de devam ettiren bir grup kalmamıştır. maalesef 1930 lardan sonra yapılan dış kaynaklı operasyonlarla bektaşiliği en iyi yaşayan dersim gibi bölgelere ağır darbeler vurulmuş, toplum psikolojisi bozulmuştur. islamın bir parçası olan alevilik aslından saptırılmış, hacı bektaşi veli'nin 20-30 sayfalık 4 kapı 40 makam anlayışı 200 sayfalık tevillerle aslından uzaklaştırılmış ve alevilik asimile edilmiştir.