teke zortlaması

derdiyoklar
göçebe hayat biçimiyle yörük-türkmen çobanlar tarafından üretilmiş "teke yöresi oyunu" olarak anılan hareketli bir oyun. aynı zaman da ezgi adı.

oyunun nereye has olduğu ve adının ne anlama geldiği hakkında türlü görüşler vardır. en sağlam görüş zortlamanın “zıplama, hareket etme” anlamına geldiği ve teke yöresine has olduğudur.

kış mevsiminde, "teke katımı" denilen çiftleşme zamanı gelince tekeler ruhsal, fiziksel bir değişiklik gösterir ki buna “teke zortlamış” denir. bu aşka tanık olan yörük çobanlar ise tekelerdeki ileri-geri hareketleri, raksı izleyerek ezgiyi ve oyunu doğadan uyarlamışlardır kısacası. dünyadaki birçok oyunun, ritüelin çıkışı gibidir yani motifler...

müziğin melodisi açılışta uzun hava olsa da 9luk aşamalarda (9-8 lik, 9-4lük vs.) seyreder. .

burdur, isparta ve antalya gibi akdeniz bölge illerinde yoğun ve oraya özgü olduğu düşünülen bu oyun göçler nedeniyle konya, erzurum gibi bölgelere de yayılmış, farklı isimler ve şekiller almış. ancak oralarda oyuna eşlik eden türkünün adı olan " menevşeli" denmiş.

kimi yörelerde isi diğer oyunları da içine kapsayan grup adı olan dımıdan denir oyuna.


bir düğünden güzel zortlayanlara bir örnek

sümer ezgü'nün aynı adı taşıyan
eseri

benim ilgimi daha çok çeken bağlamalı, curalı enstrümantal kısmı.
şelpe tekniğiyle bir hasret gültekin kompozisyonu





sos
(bkz:teke zortlatması)

seneler önce burdur stadında 20 binden fazla insanın toplanarak (öyle iddia edildi) guinness rekoru kırmak için oynadığı oyun. akabinde rekor başarısız olmuştu. 20 bin kişinin önemli bir kısmını ilköğretim öğrencileri oluşturuyordu.

bu rekor denemesine katılanlardan biri de bendim.

sene 2005. ilkokul 5. sınıf bitmişti. yaz tatilinin sonlarına doğru okul tarafından bu etkinliğe katılmak için provalara çağrıldık. her sınıftan birkaç öğrenci olmak üzere bu etkinliğe katılmak için bir grup oluşturuldu okulda. provalar bu etkinliğin olacağı günün bir gün öncesine kadar devam etti. provalarda "zorla" teke zortlatması halk oyununu oynamayı öğrendik.

rekor denemesi günü geldi. burdur stadyumuna gittik. o zamanlar toplasan 50 bin insanı geçmeyecek burdur nüfusunun yarısı ordaydı. başladık oynamaya. binlerce kişi teke zortlatması halk oyununu oynuyordu stadyumda. ne kadar orda kaldık, ne kadar sürdü bilmiyorum...

sonra ne mi oldu? "rekor denemesi başarısız oldu" denildi. olmamıştı. rekoru kıramamıştık.

çok da fifiydi.