confessions

number eleven

1. nesil Yazar - Harika

  1. toplam entry 452
  2. takipçi 14
  3. puan 5743

akumbens çekirdeği

number eleven
Beynin haz bölgesi diye ifade edebiliriz. Ziraz yaptığımız her şeyi bu bölgeyi aktif hale getirmek için yapıyoruz. Ama her şeyi. Çünkü bu bölge, dediğim gibi beynin haz bölgesi ve aktif hale geçtiğinde muhakkak hoşumuza giden bir şey yapmışız demektir. Hoşumuza giden bir şey yaptığımızda bu bölge aktive olur ve beyin dopamin salgılar. Dopamini de haz hormonu olarak tanıtabiliriz. Böylece, hoşumuza giden bir şey yaptığımızda akumbens çekirdeği aktifleşir ve ardından beyindeki dopamin salgılanır. Sonuç olarak da kendimizi keyifli hissederiz.

Peki daha sonra ne olur?

Dopamin demek, bağımlılık demektir. Ama yararlı, ama zararlı tüm bağımlılıklar dopaminden dolayıdır. Çünkü yukarıda da belirttiğim gibi, keyif veren bir şey yapınca akumbens çekirdeği devreye girip dopamin salgılatır ve kendimizi keyifli hissederiz ve beynimizi ödüllendirmiş oluruz. Beyin, ödüllendirilen davranışı devam ettirme eğilimine sahiptir. Dolayısıyla, dopamin salgılatan her neyse, onu tekrar yapmak isteyecektir. Tekrar yaptıkça da, beyindeki bu sistem tekrar devreye girip keyifli hissettirecek ve ardından o şey her neyse, beyin onu tekrar yapma ihtiyacı hissedip sonuç itibariyle ortaya bağımlılık çıkaracaktır. Görüldüğü gibi tüm yararlı ve zararlı bağımlılıklar beyinde böyle bir işleyiş mekanizmasına sahiptir.

Dopamin sistemi temelde bakarsak, insanın hayatta kalması ve neslini devam ettirmesi için vardır. Çünkü hayatta kalmak adına en önemli konu olan yeme içme konusunda da devreye giren bu sistem, insanı yemek yemeye bağımlı hale getirip düzenli olarak yemesini ve hayatta kalmasını sağlar. Aynı şekilde, insanın neslini devam ettirmesi konusunda da yaşaması gereken cinsellik sonucunda da devreye girer ve düzenli olarak cinsellik yaşayıp neslini devam ettirmesini, çoğalmasını sağlar. Temel olarak dopamin sisteminin amacı budur.

Ancak bugünkü modern dünyada bu sistemi aktif hale getiren ama yararlı, ama zararlı ve saymakla bitmez onca şey mevcut. Yararlı olanlar ortaya güzel şeyler çıkmasına sebep olurken, zararlı olanlar da (ki neler olduğu malum) insanı uçuruma sürüklemekte. Zararlı olanlar derken akla sadece sigara, uyuşturucu, alkol, kumar vs gelmesin. Çünkü bugün dopamin sistemini en çok aktif hale getiren şey belki de sosyal medya olsa gerek. Elden düşmeyen telefonlar, her anın fotoğrafının çekilerek paylaşıldığı sosyal medya siteleri, paylaşılanlara gelen her yorum, her beğeni ve daha onca şey, insanın dopamin sistemine adeta bombardıman şeklinde yağıyor. Bu da beynin diğer zararlı bağımlılıklarda olduğu gibi sahte bir keyif duymasını sağlayıp kişiyi bunlara bağımlı hale getiriyor ve ortaya kafasını telefondan kaldırmayan ve hayatı sanal alemde yaşayıp egosunu tatmin etmeye çalışan onca insan sürüsünün çıkmasını sağlıyor.

Son olarak dopamin sistemi üzerine yapılan bir deneyden bahsedip bitiriyorum. Farelerde yapılan bir deneyde, farenin beyninde de bulunan akumbens çekirdeğine zararı olmayan ve hafif bir elektrik akımı ileten tel yerleştirilir ve fare bir kafese koyulur. Telin diğer ucunda ise bir düğme vardır ve bu diğer uç deneyi yapan araştırmacılarïn elindedir. Fare Kafeste kendince dolaşırken araştırmacı düğmeye basar ve farenin akumbens çekirdeğine elektrik akımı iletilir. Dolayısıyla farenin akumbens çekirdeği aktive edilir. Böylece farenin beyninden dopamin salgılanır ve fare bu olay yaşandığı sırada kafesin hangi bölgesindeyse oradan ayrılmaz. Çünkü beyni orada ödüllenmiştir ve dolayısıyla da o bölgede kalma ihtiyacı hissetmiştir.

Deneyin ikinci aşamasında da, araştırmacının elindeki düğmeyi, kafesin içindeki bir pedala bağlarlar. Fare kafeste dolaşırken bu pedala rastgele bir şekilde basar ve dolayısıyla da telin beynindeki kısmı akumbens çekirdeğini harekete geçirir. Böylece fare yine ödül hissi duyar ve bunun ardından o pedala tekrar tekrar basar. Her bastığında, beynindeki kısım akumbens çekirdeğini harekete geçirir ve fare o pedala deliler gibi basmaya devam eder. Ta ki açlık ve susuzluktan ölene kadar.

Görüldüğü gibi dopamin sistemi böylesine etkili bir sistem. Şimdi sizden ricam, bu deneyi okuduktan sonra Bilgisayar başından kalkmayan ve hatta birkaç gün boyunca bilgisayar oyunu oynayıp o sırada ölen çocukları düşünmeniz. O çocuklar acaba o bilgisayar başından neden kalkmamıştı?

zengin sözlük

number eleven
"Bilgi en büyük zenginliktir" sloganı doğrultusunda koşar adım ilerlemesini ve bilgi okyanusunun derinliklerine dalmasını dilediğim sözlük. Ben de bu süreçte elimden geleni yapıp katkı sağlamaya çalışmaktan memnuniyet duyacağım.

Hayırlı olsun.
19 /